banner

Les 2

Vogels (Aves) zijn een klasse van de chordadieren (Chordata) met minstens 9800 soorten die allemaal twee
zeer kenmerkende eigenschappen gemeen hebben: ze hebben vleugels en veren.
Vogels hebben zeer uiteenlopende leefgebieden: van oceanen tot woestijnen en van tropische regenwouden
tot het poolgebied. Ook in vorm en grootte zijn vogels zeer verschillend.
De struisvogel is groot en kan niet vliegen; de kolibrie is klein en is een zeer behendige vlieger.

Ontstaan De eerste vorm waarvan de meeste wetenschappers aannemen dat zij tot
de vogels behoorde, verscheen laat in het Jura-tijdperk: de "oervogel" Archaeopteryx.
Er is echter een fossiel (Protoavis) dat mogelijk laat zien dat zij al in het Trias ontstaan zijn,
hoewel dat uiterst omstreden is. De modernere vogels, de Ornithurae, splitsten zich in
verscheidene groepen. In het Krijt waren de Enantiornithes lange tijd toonaangevend.
Een andere ontwikkelingslijn bestond uit de moderne vogels, de Neornithes.
Alle vormen behalve (een aantal van) deze Neornithes, stierven samen met de
dinosauriërs (Dinosauria) uit aan het einde van het Krijt.

Onderverdeling. De moderne vogels zijn in twee hoofdgroepen
onder te verdelen, de Palaeognathae (Struisvogelachtigen) en de Neognathae (alle overigen).
De namen verwijzen naar de structuur van de kaak (gnathos) die ofwel 'ouderwets' (palaeos) ofwel 'nieuw' is (neos).
De paleognathe vogels zijn grotendeels loopvogels die het vliegen verleerd hebben,
hoewel de tinamoes daar een uitzondering op zijn.De Neognathae worden
onderverdeeld in een vrij groot aantal orden. De taxonomie van de vogels was anno 2005
echter een vrij omstreden zaak, omdat de DNA-resultaten een aantal traditionele denkbeelden tegenspreken
Een gedegen studie van DNA-basevolgorden is in tegenstelling tot die van de zoodieren pas in 2008 verschenen.
De gegeven indeling van de vogels is daarom onder voorbehoud en zal ongetwijfeld nog bijstelling behoeven.
Wel is sinds de vondst van Vegavis iaai (beschreven 2005) duidelijk geworden dat
een deel van de diversiteit van de Neornithes en zelfs de Neognathae al stamt uit het Mesozoïcum.
De stamboom moest daarom in 2005 qua tijd vrij drastisch herzien worden (vgl. de twee stambomen).
Ook werd het duidelijk dat de Neognathae bestonden uit een 'oude' group de Galloanserae
die de eendachtigen en de hoenders omvat en een 'nieuwere' die met Neoaves wordt aangeduid.

Waarom zingen vogels?
Voor middeleeuwse geleerden was dit duidelijk: vogels zingen om God te loven met hun lied. Bovenal gold dit voor de veldleeuweriken, die immers ook nog eens opstijgen naar de hemel.Later werd de opvatting populair dat vogels zingen om mènsen te behagen. Vogelzang zou geen ander doel dienen dan voor mensen prettige achtergrondmuziek te produceren. Modernere vogelonderzoekers echter hebben in tal van experimenten aangetoond dat vogels voornamelijk zingen om twee redenen. De eerste is om hun territorium te verdedigen tegenover soortgenoten. Het territorium is het voedselgebied van de vogel - wat niet automatisch samenvalt met het gebied waar het paartje broedt. Het mannetje zingt ook niet exact vanuit het midden van het territorium. Meestal kiest de vogel vier of vijf zangposten aan de buitenkanten, om het gebied goed af te bakenen. Zo'n buitenpost kan dus ook door een naburig mannetje als zangpost gebruikt worden. Het zingen is dus bedoeld om niet voortdurend grensgevechten te hoeven leveren. In veel opzichten is vogelzang dus weinig meer dan vocaal vechten, met ander woorden: ‘schelden naar de buren’. De tweede reden om te zingen is het lokken (en binden) van een partner; vocaal flirten dus. Zo moet de prachtige en zeer luide nachtegaalzang zijn ontstaan: nachtegaalmannen komen een week eerder dan de vrouwen aan op de broedplaatsen en beginnen luidkeels een territorium te claimen. Dag en nacht proberen ze vervolgens een vrouwtje te lokken. De zanger met het meeste volume en uithoudingsvermogen heeft de grootste kans dat hij door een vrouwtje wordt uitverkoren om voor nageslacht te zorgen. Bij de meeste vogels dient hetzelfde zangtype beide doelen, maar er zijn ook vogels met een afzonderlijke territoriumzang en een aparte liefdeszang, bedoeld voor het vrouwtje. Dit laatste type is vaak een fluisterzang: een zeer zachte zang, die vaak alleen in de paartijd en vlak in de buurt van het wijfje wordt voortgebracht.

bron: Wikipedia

Back Home Next